Autorzy publikujący książki na Amazon KDP często zadają jedno pytanie:
„Czy muszę rejestrować się do VAT-UE, skoro nie
mam firmy?”
To pytanie jest bardzo zasadne.
W internecie można znaleźć różne odpowiedzi. Jedna księgowa mówi, że nie. Sztuczna
inteligencja odpowiada, że tak. Konsultant KAS podaje przepisy, ale bez jasnego przełożenia
ich na Amazon KDP. Na stronie biznes.gov.pl pojawia się informacja, że rejestracja nie
nastąpi, jeżeli „firma nie istnieje”. To może sugerować, że VAT-UE dotyczy tylko osób z
działalnością gospodarczą.
I tu zaczyna się największe zamieszanie.
Problem polega na tym, że w podatkach słowo „działalność” nie zawsze oznacza to samo.
Inaczej patrzymy na działalność w podatku dochodowym. Inaczej w VAT.
Amazon KDP to nie jest zwykła sprzedaż książki
Przy Amazon KDP autor najczęściej nie sprzedaje książki bezpośrednio klientowi.
Autor udostępnia Amazonowi określone prawa do swojej publikacji. W zamian otrzymuje
wynagrodzenie, zwykle określane jako tantiemy albo royalties.
To ma duże znaczenie podatkowe.
Nie analizujemy więc tylko tego, czy autor ma wpis w CEIDG. Musimy zapytać o coś innego:
czy z punktu widzenia VAT autor wykonuje działalność gospodarczą?
To nie zawsze jest to samo.
Przedsiębiorca w podatku dochodowym a podatnik VAT
W podatku dochodowym bardzo często patrzymy na działalność przez pryzmat ustawy o PIT
i przepisów o działalności gospodarczej.
Jeżeli ktoś działa w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, może powstać działalność
gospodarcza. W praktyce często łączymy to z CEIDG, ZUS, KPiR, wyborem formy
opodatkowania i obowiązkami przedsiębiorcy.
Ale VAT ma własną definicję.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są między innymi osoby fizyczne, które
wykonują samodzielnie działalność gospodarczą. Natomiast art. 15 ust. 2 ustawy o VAT
wskazuje, że działalność gospodarcza obejmuje również wykorzystywanie towarów lub
wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
To jest bardzo ważne zdanie.
Prawa autorskie są wartością niematerialną i prawną. Jeżeli autor wykorzystuje je w sposób
ciągły i zarobkowy, może pojawić się status podatnika VAT. Nawet wtedy, gdy nie ma
formalnie zarejestrowanej jednoosobowej działalności gospodarczej.
Dlatego nie można powiedzieć prosto:
„Nie mam firmy, więc VAT mnie nie dotyczy.”
To byłoby zbyt duże uproszczenie.
Czy osoba bez JDG może być podatnikiem VAT?
Tak, może.
Dla VAT nie jest najważniejsze samo posiadanie wpisu w CEIDG. Ważne jest to, czy dana
osoba wykonuje czynności, które mieszczą się w definicji działalności gospodarczej z ustawy
o VAT.
Ministerstwo Finansów w swoich informacjach o VAT również wskazuje, że podatnikiem VAT
może być osoba fizyczna wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą.
To oznacza, że osoba prywatna może być poza CEIDG, ale jednocześnie może wykonywać
czynności istotne dla VAT.
W praktyce trzeba więc oddzielić trzy pojęcia:
osoba prywatna — czyli ktoś, kto nie ma firmy w CEIDG,
przedsiębiorca w podatku dochodowym — czyli ktoś, kto prowadzi działalność gospodarczą
według zasad PIT,
podatnik VAT — czyli ktoś, kto wykonuje czynności objęte ustawą o VAT.
Te pojęcia mogą się pokrywać, ale nie zawsze.
Skąd bierze się obowiązek VAT-UE?
Rejestracja VAT-UE nie dotyczy wyłącznie sprzedaży towarów.
Może dotyczyć także usług.
Przy usługach świadczonych na rzecz podatnika z innego kraju UE często stosujemy art. 28b
ustawy o VAT. Zgodnie z tą zasadą miejscem świadczenia usługi jest miejsce, w którym
usługobiorca ma siedzibę działalności gospodarczej.
W prostych słowach oznacza to tyle:
jeżeli polski podatnik świadczy usługę na rzecz podatnika z innego państwa UE, to VAT może
być rozliczany w kraju usługobiorcy.
Wtedy w Polsce nie naliczamy polskiego VAT od tej usługi, ale może pojawić się obowiązek
rejestracji do VAT-UE i wykazania transakcji w informacji podsumowującej VAT-UE.
Art. 97 ustawy o VAT reguluje obowiązek rejestracji jako podatnik VAT-UE. Dotyczy on
między innymi sytuacji, gdy podatnik świadczy usługi, do których stosuje się art. 28b ustawy
o VAT, dla podatników z innych państw członkowskich.
Dlatego samo pytanie: „Czy w ustawie jest napisane wprost: prawa autorskie?” nie
wystarcza.
VAT działa inaczej.
Najpierw trzeba ustalić:
- czy mamy czynność podlegającą VAT,
- czy autor jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ustawy,
- czy mamy usługę,
- czy usługobiorcą jest podatnik z innego kraju UE,
- czy stosujemy art. 28b ustawy o VAT,
- czy transakcja powinna być wykazana w VAT-UE.
Dopiero wtedy można ocenić obowiązki autora.
A co z informacją na biznes.gov.pl, że „firma nie
istnieje”?
To rzeczywiście może wprowadzać w błąd.
Na stronie biznes.gov.pl przy procedurze rejestracji VAT-UE wskazano, że podatnik nie
zostanie zarejestrowany, jeżeli między innymi „twoja firma nie istnieje”.
Taki zapis jest napisany językiem administracyjnym i praktycznym. Nie oznacza jednak
automatycznie, że ustawa o VAT dotyczy wyłącznie osób z CEIDG.
W praktyce urząd może badać, czy podmiot faktycznie istnieje i czy dane podane w VAT-R są
prawdziwe. Samo zdanie ze strony rządowej nie zmienia definicji podatnika z art. 15 ustawy
o VAT.
A ta definicja jest szersza niż zwykłe rozumienie „firmy”.
Dlatego w sprawach Amazon KDP nie wolno zatrzymać się na pytaniu:
„Czy mam CEIDG?”
Trzeba zapytać:
„Czy wykonuję czynności, które dla VAT są działalnością gospodarczą?”
Czy każdy autor Amazon KDP musi rejestrować się do VAT-UE?
Nie każdy.
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich autorów.
Jeżeli ktoś opublikował jedną książkę, sprzedaż jest incydentalna, brak jest powtarzalności,
brak działań zarobkowych i brak realnego modelu biznesowego, można analizować
argumenty za brakiem obowiązków VAT.
Ale jeżeli autor regularnie publikuje książki, śledzi sprzedaż, zarabia na tantiemach, korzysta
z reklam, sprzedaje na wielu marketplace’ach i działa w sposób powtarzalny, sytuacja
wygląda inaczej.
Wtedy trzeba poważnie ocenić, czy mamy działalność gospodarczą w rozumieniu VAT.
Nie musi to jeszcze oznaczać, że autor od razu staje się czynnym podatnikiem VAT. Możliwe
jest korzystanie ze zwolnienia z VAT, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. Ale zwolnienie
z VAT w Polsce nie zawsze eliminuje obowiązek rejestracji do VAT-UE.
To kolejny częsty błąd.
Autor myśli:
„Nie jestem VAT-owcem, więc VAT-UE mnie nie dotyczy.”
A to nie zawsze jest prawda.
Podatnik zwolniony z VAT również może mieć obowiązki VAT-UE, jeżeli wykonuje określone
transakcje unijne.
Co należy sprawdzić u autora Amazon KDP?
W praktyce nie zaczynałabym od ogólnej odpowiedzi „tak” albo „nie”.
Najpierw trzeba sprawdzić dokumenty.
W szczególności:
- jakie kraje pojawiają się w raportach Amazon KDP,
- z jakimi podmiotami Amazon mamy do czynienia,
- czy występują państwa UE,
- czy wynagrodzenie dotyczy praw autorskich lub licencji,
- czy autor działa regularnie,
- czy publikacja ma charakter zarobkowy,
- czy są ponoszone koszty związane z publikacją, reklamą, grafiką, korektą lub promocją,
- czy autor korzysta z usług zagranicznych, na przykład Amazon Ads, Adobe, Canva, OpenAI, hosting, narzędzia do słów kluczowych,
- czy występują zakupy usług z UE albo spoza UE.
Dopiero po takiej analizie można odpowiedzieć, czy autor powinien zarejestrować się do
VAT-UE.
Najważniejszy wniosek
Brak działalności gospodarczej w CEIDG nie zamyka tematu VAT.
W VAT definicja działalności gospodarczej jest szersza. Obejmuje także ciągłe zarobkowe
wykorzystywanie wartości niematerialnych i prawnych. Prawa autorskie mogą się w tym
mieścić.
Dlatego autor Amazon KDP nie powinien opierać decyzji wyłącznie na tym, że nie ma
zarejestrowanej firmy.
Powinien sprawdzić, czy jego aktywność może być uznana za działalność gospodarczą dla
celów VAT i czy transakcje z Amazonem wymagają rejestracji VAT-UE.
To nie jest temat do rozstrzygania jednym zdaniem z infolinii, czatu KAS albo odpowiedzi
sztucznej inteligencji.
Tu liczy się konkretna analiza.
Raporty Amazon KDP, kraje sprzedaży, charakter wynagrodzenia i sposób działania autora
mają znaczenie.
Podstawa prawna
Podstawowe przepisy, które trzeba brać pod uwagę, to:
art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT — definicja podatnika i działalności gospodarczej,
art. 28b ustawy o VAT — miejsce świadczenia usług na rzecz podatnika,
art. 97 ustawy o VAT — rejestracja jako podatnik VAT-UE,
art. 100 ustawy o VAT — informacja podsumowująca VAT-UE.
Ebook o VAT i Amazon KDP
Niebawem ukaże się mój ebook poświęcony rozliczeniom VAT przy Amazon KDP.
Będzie w nim szerzej wyjaśnione:
- kiedy autor musi rejestrować się do VAT,
- kiedy wystarczy rejestracja VAT-UE,
- kiedy autor może korzystać ze zwolnienia z VAT,
- jak analizować raporty Amazon KDP,
- co zrobić przy sprzedaży w państwach UE,
- jak traktować zakupy usług zagranicznych,
- kiedy pojawia się import usług,
- jakie obowiązki ma autor bez działalności gospodarczej,
- jakie obowiązki ma autor prowadzący JDG.
Celem ebooka będzie proste uporządkowanie tematu, który w praktyce budzi bardzo dużo
wątpliwości.
Bo w Amazon KDP najtrudniejsze nie jest samo napisanie książki.
Trudne jest to, żeby później prawidłowo zrozumieć, co właściwie wydarzyło się
podatkowo.
Napisz „KDP”, jeśli chcesz dostać informację o ebooku VAT i Amazon KDP.
